Bóng đã ra ngoài chưa? Quy tắc IFAB về đường biên, cột dọc và trọng tài
Theo IFAB Law 9, bóng chỉ ra ngoài khi toàn bộ quả bóng vượt hoàn toàn qua đường biên dọc hoặc biên ngang, trên mặt đất hay trên không. Bóng bật từ cột dọc, xà ngang hoặc cột cờ vẫn trong cuộc nếu còn ở trong sân; bóng chạm trọng tài cũng không tự động làm trận đấu dừng.
Điểm chính
- Toàn bộ bóng phải vượt hẳn đường biên mới ra ngoài.
- Bóng bay qua đường trong không trung vẫn có thể đã ra ngoài.
- Bóng bật từ cột dọc, xà ngang hoặc cột cờ có thể tiếp tục trong cuộc.
- Bóng chạm trọng tài chỉ dẫn đến thả bóng lại trong một số hệ quả cụ thể.
- Bàn thắng cần toàn bộ bóng vượt đường cầu môn giữa hai cột và dưới xà.
Bóng phải vượt qua đường biên đến mức nào mới được tính là ra ngoài?
Bóng chỉ ra ngoài cuộc khi toàn bộ quả bóng vượt hoàn toàn qua đường biên dọc hoặc đường biên ngang, dù bóng lăn trên mặt đất hay bay trong không trung. Nếu một phần bóng vẫn còn nằm trên đường thẳng tưởng tượng kéo dài từ mép sân, bóng vẫn trong cuộc. Quy tắc này dựa trên toàn bộ quả bóng, không dựa vào vị trí của cầu thủ, điểm chạm đất gần nhất hay việc bóng trông như đã ra ngoài từ góc máy của khán giả. [1]
Các đường biên thuộc khu vực mà chúng giới hạn. Vì vậy, bóng chạm hoặc nằm phía trên đường biên chưa đồng nghĩa đã ra ngoài; phải vượt hoàn toàn qua mép ngoài của đường. Khi góc quay bị che khuất hoặc đường biên mờ, trợ lý trọng tài và trọng tài chính phải đánh giá tình huống theo vị trí thực tế của bóng. Hình ảnh truyền hình có thể giúp khán giả xem lại, nhưng cách xác định luật vẫn là bóng đã vượt toàn bộ đường hay chưa. [1]
Bóng bay qua đường biên nhưng chưa chạm đất thì sao?
Điều kiện toàn bộ quả bóng vượt đường biên áp dụng cả khi bóng ở trên không. Bóng không cần chạm đất ngoài sân mới được tính là ra ngoài; nếu toàn bộ bóng đã bay qua đường biên dọc hoặc biên ngang, bóng đã ra ngoài cuộc. Ngược lại, nếu bóng vẫn còn một phần phía trên khu vực đường biên, pha bóng tiếp tục dù đường cong của bóng khiến nó có vẻ sắp bay ra ngoài. [1]
Điểm bóng rơi xuống sau đó không thay đổi thời điểm bóng đã vượt hẳn đường. Điều này hữu ích khi xem các đường chuyền bổng hoặc cú tạt sát đường biên: người xem nên theo dõi vị trí của cả quả bóng so với đường, thay vì chờ bóng chạm đất hoặc suy đoán từ vị trí người nhận. Quyết định ném biên, phát bóng lên hay phạt góc chỉ phát sinh khi bóng thực sự ra ngoài và xác định được lần chạm cuối cùng.
Bóng bật từ cột dọc, xà ngang hoặc cột cờ có tự động ra ngoài không?
Không. Nếu bóng bật từ cột dọc, xà ngang hoặc cột cờ góc rồi vẫn nằm trong sân, bóng tiếp tục trong cuộc. Việc chạm một vật cố định của sân không tự nó làm bóng chết. Trọng tài chỉ dừng pha bóng khi bóng ra ngoài, có lỗi hoặc một lý do khác theo luật; nếu bóng nảy trở lại sân, cầu thủ có thể tiếp tục chơi. [1]
Một cú sút đập cột rồi bật ra trước khung thành vẫn có thể được đá tiếp, và thủ môn hoặc hậu vệ có thể tranh chấp như bình thường. Tương tự, bóng chạm cột cờ góc rồi bật vào sân không tạo ra quả phát bóng hay phạt góc mới. Cách khởi động lại được xác định bởi tình huống khiến bóng ra ngoài, chứ không phải chỉ bởi việc bóng đã chạm cột hoặc xà.
Nếu bóng chạm trọng tài rồi đổi hướng thì luật xử lý ra sao?
Bóng vẫn trong cuộc khi chạm trọng tài hoặc một thành viên tổ trọng tài, miễn là bóng chưa ra ngoài và tình huống không thuộc những trường hợp phải thả bóng lại. Tuy nhiên, IFAB yêu cầu dừng trận và thả bóng lại nếu sau khi chạm trọng tài, bóng đi thẳng vào khung thành, đội bắt đầu một đợt tấn công hứa hẹn, hoặc quyền kiểm soát bóng chuyển sang đội khác. [1]
Quy định này giúp xử lý những pha bóng mà va chạm ngoài ý muốn với trọng tài làm thay đổi đáng kể diễn biến. Không phải mọi lần bóng chạm trọng tài đều khiến trận đấu dừng; nếu không xuất hiện một trong các hệ quả luật nêu trên, trận có thể tiếp tục. Người xem vì vậy cần nhìn vào kết quả của cú chạm — như bàn thắng, cơ hội tấn công rõ rệt hoặc đổi quyền kiểm soát — thay vì chỉ thấy bóng chạm áo trọng tài rồi cho rằng chắc chắn phải thả bóng.
Bóng vào cầu môn qua đường khung thành khi nào là bàn thắng?
Để bàn thắng được công nhận, toàn bộ bóng phải vượt qua đường cầu môn, giữa hai cột dọc và dưới xà ngang, với điều kiện đội ghi bàn không phạm lỗi trước đó. Đây là cùng nguyên tắc toàn bộ bóng phải vượt đường, nhưng vị trí vượt qua cũng quan trọng: bóng đi qua bên ngoài cột dọc hoặc phía trên xà không phải bàn thắng. [1]
Khung thành có thể làm bóng bật lại sân sau khi bóng đã vượt hoàn toàn đường cầu môn. Nếu bóng đã vượt qua đường giữa hai cột và dưới xà, việc bật ngược ra không xóa bàn thắng; trọng tài sẽ xác định bóng đã qua vạch hay chưa. Ngược lại, cú sút đập xà rồi nảy xuống sân mà chưa vượt toàn bộ đường cầu môn thì chưa phải bàn. Những khung hình góc thấp hoặc camera đặt trên đường biên có thể giúp phân tích, song tiêu chí luật vẫn là vị trí toàn bộ bóng.
Trọng tài có thể dừng trận dù bóng chưa ra ngoài không?
Có. Bóng ra ngoài là một căn cứ dừng trận, nhưng không phải căn cứ duy nhất. Trọng tài có thể dừng vì lỗi, chấn thương nghiêm trọng, can thiệp bên ngoài hoặc những tình huống luật khác. Vì vậy, tiếng còi không nhất thiết có nghĩa bóng đã vượt đường biên; đôi khi bóng còn trong sân nhưng pha bóng bị dừng vì một vi phạm hoặc lý do an toàn. [1]
Ngược lại, nếu bóng ra ngoài mà trọng tài chưa kịp thổi còi, bóng vẫn đã ra ngoài theo luật và phải khởi động lại phù hợp. Còi là tín hiệu điều hành trận đấu, không làm thay đổi vị trí thực tế của bóng. Khán giả nên phân biệt trạng thái bóng với quyết định tiếp theo: bóng ra ngoài xác định loại khởi động lại, còn trọng tài quản lý việc dừng và tiếp tục trận.
Cách kiểm tra nhanh một tình huống sát biên
Khi xem pha bóng sát đường biên, trước hết hãy xác định toàn bộ quả bóng đã vượt hẳn đường hay chưa, tính cả phần bóng trên không. Nếu chưa, trận vẫn tiếp tục. Nếu đã vượt, hãy xác định bóng qua đường biên dọc hay biên ngang và cầu thủ nào chạm bóng cuối cùng để hiểu vì sao trọng tài cho ném biên, phát bóng lên hay phạt góc. [1]
Sau đó kiểm tra bóng có chạm cột dọc, xà ngang, cột cờ hoặc trọng tài hay không. Những va chạm này không mặc nhiên làm bóng chết; cần xem bóng còn trong sân và có phát sinh tình huống đặc biệt theo Law 9 hay không. Cách quan sát theo thứ tự này giúp giảm nhầm lẫn giữa bóng nảy ra khỏi cột, bóng vượt đường cầu môn và bóng bị dừng do tiếng còi. Người hâm mộ có thể theo dõi Xem các trận bóng đá trực tiếp cùng KLIVE và áp dụng các dấu hiệu trên để hiểu quyết định khởi động lại.
Nguồn tham khảo
- IFAB Law 9: The Ball in and out of Play —— IFAB Law 9 quy định bóng chỉ ra ngoài khi toàn bộ bóng vượt qua đường biên dọc hoặc biên ngang, trên mặt đất hay trong không trung; bóng vẫn trong cuộc khi bật từ cột dọc, xà ngang, cột cờ hoặc trọng tài rồi còn trong sân.
Câu hỏi thường gặp
Bóng chạm đường biên có được tính là ra ngoài không?
Không. Toàn bộ quả bóng phải vượt hoàn toàn qua đường biên mới ra ngoài cuộc.
Bóng có cần chạm đất ngoài sân mới ra ngoài không?
Không. Toàn bộ bóng vượt đường biên trên không cũng được tính là ra ngoài.
Bóng đập cột dọc rồi bật vào sân có còn trong cuộc không?
Có, nếu bóng chưa vượt hoàn toàn đường biên hoặc đường cầu môn.
Bóng chạm trọng tài có phải đá lại không?
Không phải lúc nào cũng vậy. Trận được dừng và thả bóng lại trong các trường hợp cụ thể như bóng vào lưới trực tiếp, tạo đợt tấn công hứa hẹn hoặc đổi quyền kiểm soát.
Bóng bật khỏi xà rồi vào sân có phải bàn thắng không?
Chỉ khi toàn bộ bóng đã vượt qua đường cầu môn giữa hai cột và dưới xà trước khi bật trở lại.
Stop guessing what your positioning should sound like.
We audit your public surface, score it on the UPV scale, and hand you a written diagnosis — whether you hire us or not.
Book My Diagnostic →